ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਜਜ਼ਬਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਨਿੱਘ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ ਵਾਂਗ ਗਲ਼ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਹੈ ਜੋ ਔਖੀ ਤੋਂ ਔਖੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਖਦਾ ਹੈ — "ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ"।
ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਮਿਠਾਸ
ਜਿਸ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਲੋਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਬੋਲੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਸਾਡੇ ਹਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਹੰਝੂ, ਸਾਡੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅਖਾਣ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਡਰ ਵੀ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ — ਕਿਤੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਣ। ਇਸੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਬੋਲਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ — ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤ, ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈਏ। ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜਦੋਂ ਢੋਲ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਥਿਰਕ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਹੈ — ਜੋ ਨਾ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਵਕਤ ਨਾਲ।
ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਾਂਝ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ — ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹਨਾ। ਲੰਗਰ ਦੀ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਔਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਂਹ ਫੜਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਾਂਝ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪਹਿਨੋ
ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਕਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਇੱਕ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਮਾਣ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ "Proud to be Punjabi" ਲਿਖੀ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦਾ — ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਸੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਦੁਆ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਓ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੀਏ ਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰੀਏ — ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ।
PunjabiCart ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖੋ — ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਪਹਿਨੋ।
Leave a Comment